เมื่อวันที่ 29 ส.ค. 2569 ณ ศาลาประชาคมเมือง จิม ตำบลริมกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้ร่วมกันลงพื้นที่ติดตามการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนของสารหนูในแม่น้ำกก ซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรังที่กระทบต่อสุขภาพ ความเชื่อมั่น และวิถีชีวิตของพี่น้องชาวเชียงรายมาอย่างยาวนาน
กระทรวง อว. ได้นำเทคโนโลยีแสงซินโครตรอนและนาโนเทค เข้ามาเร่งวิจัยและสร้างระบบกรองบำบัดน้ำปนเปื้อนสารหนูสำเร็จ สามารถเปลี่ยนน้ำดิบแม่น้ำกกให้กลายเป็นน้ำประปาและน้ำดื่มที่สะอาด Safe 100% พร้อมชูจุดเด่น ต้นทุนไม่แพง สเกลลงท้องถิ่นได้จริง ให้ประปาชุมชนทั่วประเทศนำไปใช้งานได้ทันที
ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำว่า “ปัญหาเรื่องสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย เป็นเรื่องที่เรานิ่งนอนใจไม่ได้ แม้การแก้ปัญหาที่คงทนที่สุดคือการทำให้แม่น้ำไม่ปนเปื้อนตั้งแต่ต้นน้ำ แต่ในระหว่างที่ยังจัดการต้นน้ำไม่ได้ ประชาชนต้องมีน้ำสะอาดใช้อุปโภคบริโภคทุกวัน เราจึงนำนโยบาย อว. ต้องใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และเทคโนโลยี เข้าไปแก้ปัญหาเดือดร้อนให้พี่น้องประชาชน มาปฏิบัติจริง ด้วยการพัฒนาระบบกรองที่เข้าถึงง่าย ต้นทุนไม่แพง ประปาหมู่บ้านจับต้องได้ เพื่อให้ทุกพื้นที่ ทุกหน่วยงานท้องถิ่น นำไปใช้แก้ปัญหาได้ทันที
เพราะน้ำคือชีวิตของพี่น้องประชาชน น้ำเป็นสารตั้งต้นของเกษตร ของความเชื่อถือในทุกอย่าง ผมอยากให้ทุกภาคส่วนของ อว.ช่วยเหลือกัน วันนี้เรามีหลายองค์ความรู้ในการพัฒนาคุณภาพน้ำ โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาสารหนู ซึ่ง อว. ทำคนเดียวได้ไม่เยอะหรอก เราเป็นส่วนวิจัย ต้องอาศัยกำลังจากท้องถิ่น แต่เรายึดมั่นว่า เราทุกคนต่างอยากช่วยคนไทยด้วยกัน ก็มาทำงานร่วมกันครับ ทางอว.มีหลายโมเดลให้ได้เลือกใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน
ที่สำคัญคือ เทคโนโลยีทั้งหมดนี้เป็นผลงานที่นักวิจัยไทยเราคิดเองทำเอง และใช้วัตถุดิบในบ้านเราเป็นหลัก ซึ่งนอกจากจะช่วยลดต้นทุนและพึ่งพาตัวเองได้แล้ว ยังสามารถต่อยอดเปลี่ยนวิกฤตสารหนูให้เป็นโอกาส ด้วยการยกระดับเทคโนโลยีน้ำของไทยให้แข็งแกร่ง จนเป็นนวัตกรรมแก้ปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำ พร้อมส่งออกไปขายคนทั่วโลกในอนาคต”
ในการนี้ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ร่วมลงพื้นที่ติดตามในครั้งนี้ เพื่อนำมาใช้ในการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนสารหนูในแหล่งน้ำ เพื่อผลักดันการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ได้จริงในพื้นที่ และสนับสนุนการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน ให้ประชาชนสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดสำหรับการอุปโภคบริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
สำหรับนวัตกรรมกรองน้ำบำบัดสารหนู อว. ได้ส่งมอบ 2 ระบบหลัก
1. ระบบบำบัดและลดการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค ที่ใช้เทคโนโลยีแสงซินโครตรอนและนาโนเทคโนโลยี กรอง 3 ชั้น (ทราย-แอนทราไซต์, Activated Carbon และเรซิน HAIX-Fe) สามารถดักจับสารหนูได้ 100% โดยตัวเรซินสามารถล้างฟื้นฟูสภาพนำกลับมาใช้ซ้ำได้ยาวนาน 4–5 ปี ช่วยลดต้นทุนในระยะยาวได้อย่างมาก
2. AquaNano เครื่องผลิตและกรองน้ำดื่ม นวัตกรรมระดับนาโนเทคโนโลยีพร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ เพื่อใช้ผลิตน้ำดื่มสะอาดปลอดภัยให้แก่ชุมชน
พร้อมกันนี้ กระทรวง อว. ได้ทำพิธีส่งมอบระบบกรองน้ำให้แก่ผู้นำชุมชนในพื้นที่ ได้แก่ บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ หมู่ที่ 6 ต.ริมกก อ.เมือง รับมอบระบบบำบัดและลดการปนเปื้อนสารหนูฯ และเครื่อง AquaNano โดย นายสุพรรณ์ ถาอุย ผู้ใหญ่บ้าน, บ้านเมืองงิม ต.ริมกก อ.เมือง รับมอบระบบแม่แบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้านสำหรับกำจัดสารหนู โดย นายอำนาจ อัศวะวงศ์ กำนันตำบลริมกก และ บ้านริมกก ต.ริมกก อ.เมือง รับมอบระบบแม่แบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้านสำหรับกำจัดสารหนู โดย นายธวัชชัย มนต์ตรีกุล ผู้ใหญ่บ้าน เพื่อนำไปติดตั้งใช้แก้ไขปัญหาและสร้างความอุ่นใจให้พี่น้องประชาชนอย่างยั่งยืน
#MHESI #กระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม #อว
